जल, जंगल आणि जमिनीच्या हक्कासाठी ब्रिटिश सत्तेविरुद्ध संघर्ष पुकारणाऱ्या महान क्रांतिकारकाला मानाचा मुजरा; शहरासह ग्रामीण भागातील आदिवासी बांधवांची मोठ्या संख्येने उपस्थिती!
मंगरूळपीर | सुधाकर चौधरी
इतिहासाच्या पानांवर काही व्यक्तिमत्त्वे केवळ नावापुरती नोंदली जात नाहीत, तर ती संपूर्ण समाजाच्या अस्मितेची, स्वाभिमानाची आणि संघर्षाची ओळख बनतात. अन्यायाविरुद्ध पेटून उठण्याची प्रेरणा देणारे, आदिवासी समाजाच्या अस्तित्वासाठी आणि अधिकारांसाठी ब्रिटिश सत्तेला आव्हान देणारे महान जननायक भगवान बिरसा मुंडा हे असेच एक क्रांतिकारी व्यक्तिमत्त्व! त्यांच्या त्यागाची, संघर्षाची आणि विचारांची स्मृती जागविणारी १५१ वी जयंती १५ नोव्हेंबर २०२६ रोजी मंगरूळपीर शहरात अत्यंत उत्साहपूर्ण, अभिमानास्पद आणि प्रेरणादायी वातावरणात साजरी करण्यात आली. शहरातील भव्य भगवान बिरसा मुंडा स्मारकस्थळी त्यांच्या प्रतिमेला पुष्पहार अर्पण करून शहरी तसेच ग्रामीण भागातील आदिवासी बांधवांनी आपल्या लाडक्या जननायकाला अभिवादन केले.
केवळ जयंती नव्हे, तर आदिवासी अस्मिता आणि स्वाभिमानाचा जागर!
मंगरूळपीर शहरातील भगवान बिरसा मुंडा स्मारक हे आदिवासी समाजाच्या श्रद्धेचे, अस्मितेचे आणि ऐतिहासिक संघर्षाच्या स्मरणाचे महत्त्वपूर्ण केंद्र ठरले आहे. याच स्मारकस्थळी आयोजित जयंती सोहळ्याला शहरातील तसेच ग्रामीण भागातील आदिवासी बांधवांनी मोठ्या संख्येने उपस्थिती लावली. प्रतिमेला पुष्पहार अर्पण करून अभिवादन करताना उपस्थितांच्या मनात जननायकांच्या संघर्षमय जीवनकार्याविषयी कृतज्ञता आणि अभिमानाची भावना दिसून आली.
भगवान बिरसा मुंडा यांचे जीवन म्हणजे अन्यायाविरुद्धच्या बंडाची ज्वलंत गाथा! ब्रिटिश राजवटीच्या काळात आदिवासींच्या पारंपरिक जमिनी हिरावून घेणे, त्यांच्या सामाजिक-सांस्कृतिक जीवनात हस्तक्षेप करणे आणि शोषणाची व्यवस्था लादणे याविरोधात त्यांनी जनजागृती केली. आदिवासी समाजाला संघटित करून स्वाभिमानाने जगण्याची प्रेरणा दिली. त्यांचा संघर्ष हा केवळ राजकीय सत्तेविरुद्धचा नव्हता, तर तो आदिवासी समाजाच्या सांस्कृतिक अस्तित्वाचा, परंपरांचा, नैसर्गिक साधनसंपत्तीवरील अधिकारांचा आणि मानवी प्रतिष्ठेचा लढा होता.
'उलगुलान'चा इतिहास आजही अन्यायाविरुद्ध लढण्याची प्रेरणा!
भगवान बिरसा मुंडा यांनी उभारलेला 'उलगुलान' म्हणजेच महान उठाव हा भारतीय स्वातंत्र्यलढ्याच्या इतिहासातील महत्त्वाचा अध्याय आहे. त्यांनी आदिवासी समाजात स्वाभिमानाची जाणीव निर्माण केली. गुलामी, शोषण आणि अन्यायाविरुद्ध संघटित शक्ती उभी करण्याचा संदेश दिला. अवघ्या २५ वर्षांच्या अल्पायुष्यात त्यांनी निर्माण केलेले नेतृत्व, सामाजिक जागृती आणि क्रांतिकारी विचार आजही लाखो लोकांसाठी प्रेरणास्थान आहेत.
त्यांच्या जीवनकार्याकडे पाहताना एक गोष्ट प्रकर्षाने जाणवते की, समाजाची खरी प्रगती ही केवळ आर्थिक विकासात नसते; तर आपल्या हक्कांची जाणीव, शिक्षणाची ओढ, सामाजिक एकता, सांस्कृतिक अस्मिता आणि स्वाभिमानाने जगण्याच्या क्षमतेत असते. बिरसा मुंडा यांचा विचार हाच समाजाला जागृत करणारा आणि पुढील पिढ्यांना दिशा देणारा विचार आहे.
मान्यवरांची उपस्थिती; जननायकाला अभिवादन!
या जयंती सोहळ्याला वाशिम विधानसभा मतदारसंघाचे सन्माननीय आमदार श्यामभाऊ खोडे, मंगरूळपीर शहराचे नगराध्यक्ष सन्माननीय अशोकभाऊ परळीकर, भारतीय जनता पार्टीचे माजी जिल्हाध्यक्ष सुरेशभाऊ लुंगे, नगरपरिषदेचे गटनेते, नगरसेवक, विविध सामाजिक कार्यकर्ते, पदाधिकारी व अधिकारी उपस्थित होते.
उपस्थित मान्यवरांनी भगवान बिरसा मुंडा यांच्या प्रतिमेला पुष्पहार अर्पण करून अभिवादन केले. जननायकांच्या महान कार्याचे स्मरण करत आदिवासी समाजाच्या योगदानाला आणि त्यांच्या ऐतिहासिक संघर्षाला आदरांजली वाहण्यात आली.
या कार्यक्रमाचे विशेष वैशिष्ट्य म्हणजे मंगरूळपीर शहरापुरता मर्यादित न राहता ग्रामीण भागातील विविध गावांमधून आदिवासी बांधवांनी मोठ्या संख्येने सहभाग नोंदविला. शहर आणि ग्रामीण भागातील बांधवांची एकत्रित उपस्थिती ही सामाजिक एकतेची आणि सामूहिक अस्मितेची सशक्त अभिव्यक्ती ठरली.
आदिवासी समाजाच्या प्रगतीसाठी शिक्षण, संघटन आणि स्वाभिमानाची गरज!
भगवान बिरसा मुंडा यांच्या जयंतीचा खरा अर्थ केवळ प्रतिमेला पुष्पहार अर्पण करणे किंवा कार्यक्रम आयोजित करणे एवढाच मर्यादित नाही. त्यांच्या विचारांचा स्वीकार करून समाजाच्या सर्वांगीण विकासासाठी प्रयत्न करणे ही काळाची गरज आहे. आदिवासी समाजातील नव्या पिढीने शिक्षणाच्या प्रवाहात पुढे यावे, आपल्या घटनात्मक अधिकारांची जाणीव ठेवावी, सामाजिक प्रश्नांवर संघटितपणे आवाज उठवावा आणि आपल्या भाषा, संस्कृती, परंपरा व अस्मितेचे जतन करावे, हाच या जयंती सोहळ्यातून अधोरेखित होणारा व्यापक संदेश आहे.
आजच्या बदलत्या सामाजिक परिस्थितीत आदिवासी समाजासमोर शिक्षण, आरोग्य, रोजगार, वनहक्क, जमीनहक्क आणि मूलभूत सुविधांचे अनेक प्रश्न आहेत. या प्रश्नांच्या निराकरणासाठी प्रशासन, लोकप्रतिनिधी आणि समाजातील विविध घटकांनी समन्वयाने काम करण्याची आवश्यकता आहे. जननायक बिरसा मुंडा यांना खरे अभिवादन करायचे असेल, तर त्यांच्या संघर्षाचा वारसा केवळ भाषणांमध्ये न ठेवता प्रत्यक्ष कृतीत उतरविणे आवश्यक आहे.
नव्या पिढीने बिरसांच्या विचारांचा वारसा जपावा!
जयंती सोहळ्याच्या निमित्ताने मंगरूळपीरमध्ये निर्माण झालेले वातावरण हे आदिवासी समाजाच्या जागरूकतेचे आणि एकजुटीचे प्रतीक ठरले. आपल्या महापुरुषांचा इतिहास जाणून घेणे, त्यांच्या संघर्षातून प्रेरणा घेणे आणि त्यांच्या विचारांच्या आधारे समाजाच्या उज्ज्वल भविष्याची उभारणी करणे ही प्रत्येक पिढीची जबाबदारी आहे.
भगवान बिरसा मुंडा यांचे आयुष्य आपल्याला शिकवते की, परिस्थिती कितीही प्रतिकूल असली तरी आपल्या हक्कांसाठी, स्वाभिमानासाठी आणि समाजाच्या अस्तित्वासाठी लढण्याची जिद्द कधीही सोडायची नसते. त्यांच्या विचारांची ज्योत प्रत्येक घरापर्यंत, प्रत्येक गावापर्यंत आणि प्रत्येक नव्या पिढीपर्यंत पोहोचणे हाच या जयंतीचा खरा संकल्प ठरावा.
कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन श्री. सुभाष पवने यांनी केले. कार्यक्रमाचे प्रास्ताविक श्री. जीवन हगवणे यांनी केले, तर उपस्थित मान्यवर, आयोजक आणि आदिवासी बांधवांचे आभार श्री. सुदाम भोडणे यांनी मानले.
एकंदरीत, मंगरूळपीर येथे साजरी झालेली भगवान बिरसा मुंडा यांची १५१ वी जयंती हा केवळ स्मरणाचा सोहळा न ठरता आदिवासी समाजाच्या अस्मितेचा, ऐक्याचा, स्वाभिमानाचा आणि उज्ज्वल भविष्याच्या संकल्पाचा प्रेरणादायी उत्सव ठरला!
0 Comments