तार्किक विचारांची शक्तीच यशस्वी निर्णयांचा आधार!

जी. एच. रायसोनी विद्यापीठात ‘माईंड मॅटर्स’ अतिथी व्याख्यान; डॉ. गीता नायडू यांनी विद्यार्थ्यांना दिले विश्लेषणात्मक विचारांचे प्रभावी धडे

अमरावती | प्रतिनिधी – अनिता यादव

शैक्षणिक ज्ञानाला तार्किक विचारांची जोड मिळाली, तरच जीवनातील गुंतागुंतीच्या समस्यांवर प्रभावी उपाय शोधता येतात. विचारांची स्पष्टता, वस्तुनिष्ठ विश्लेषण आणि योग्य निर्णयक्षमता ही यशस्वी व्यक्तिमत्त्वाची महत्त्वपूर्ण वैशिष्ट्ये आहेत, याच विचारांचा जागर विद्यार्थ्यांमध्ये निर्माण करण्यासाठी जी. एच. रायसोनी विद्यापीठात रायसोनी सदा ज्ञान व्याख्यानमालेअंतर्गत ‘माईंड मॅटर्स : द पॉवर ऑफ लॉजिकल थिंकिंग’ या विषयावर विशेष अतिथी व्याख्यानाचे आयोजन करण्यात आले.

या व्याख्यानासाठी नागपूर येथील तिरपुडे इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंट एज्युकेशनच्या सहाय्यक प्राध्यापिका तथा एक्सटर्नल एंगेजमेंट हेड डॉ. गीता नायडू प्रमुख वक्त्या म्हणून उपस्थित होत्या.

पूर्वग्रह बाजूला ठेवा, वस्तुनिष्ठ विचार करा!

आपल्या संवादात्मक आणि अभ्यासपूर्ण मार्गदर्शनातून डॉ. गीता नायडू यांनी विद्यार्थ्यांना तार्किक विचारसरणीचे महत्त्व पटवून दिले. केवळ पुस्तकी ज्ञान पुरेसे नसून, त्या ज्ञानाचा प्रत्यक्ष जीवनातील समस्यांचे निराकरण करण्यासाठी योग्य पद्धतीने उपयोग करता आला पाहिजे, असे त्यांनी स्पष्ट केले.

मानवी विचारांवर प्रभाव टाकणारे संज्ञानात्मक पूर्वग्रह ओळखून त्यावर मात करणे, समस्यांचे टप्प्याटप्प्याने विश्लेषण करणे आणि निर्णय घेताना भावनिक प्रतिक्रियांपेक्षा वस्तुनिष्ठ दृष्टिकोनाला प्राधान्य देणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी सांगितले. यासाठी त्यांनी संरचित विश्लेषणात्मक चौकट आणि समस्येच्या मूळ कारणापर्यंत पोहोचण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या ‘५ व्हाईज’ (5 Whys) या प्रभावी पद्धतीची माहिती दिली.

कलाम, वर्गीस कुरियन आणि मुंबईच्या डबेवाला व्यवस्थेची उदाहरणे!

विद्यार्थ्यांना विषय अधिक सहज समजावा यासाठी डॉ. नायडू यांनी डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम यांच्या एसएलव्ही-३ मोहिमेतील तांत्रिक अपयशाचे विश्लेषण, वर्गीस कुरियन यांनी अमूलच्या माध्यमातून घडवून आणलेले नियोजनबद्ध नवोन्मेष आणि मुंबईच्या डबेवाला व्यवस्थेची अचूक कार्यक्षमता यांसारखी प्रेरणादायी उदाहरणे दिली.

या उदाहरणांतून नियोजन, शिस्त, समन्वय, समस्या विश्लेषण आणि सातत्यपूर्ण प्रयत्न यांच्या बळावर प्रभावी निर्णय कसे घेता येतात, हे त्यांनी स्पष्ट केले. तसेच दैनंदिन जीवनात तार्किक विचारांचा सराव, सॉक्रेटिक प्रश्नपद्धती आणि साप्ताहिक निर्णय परीक्षण (Decision Audit) यांसारख्या सवयी आत्मसात करण्याचे आवाहनही त्यांनी केले.

विद्यार्थी व शिक्षकांचा उत्स्फूर्त सहभाग

कार्यक्रमाची सुरुवात श्रेया फुलझेले यांच्या स्वागतपर भाषणाने व प्रमुख वक्त्यांच्या परिचयाने झाली. त्यानंतर विद्यापीठ गीत सादर करण्यात आले. या विशेष व्याख्यानाला विद्यापीठातील विद्यार्थी आणि शिक्षक मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.

अध्यक्षीय भाषणात विद्यापीठाचे कुलगुरू डॉ. विनायक एस. देशपांडे यांनी अशा ज्ञानवर्धक उपक्रमांचे महत्त्व अधोरेखित केले. कार्यक्रमाच्या यशस्वी आयोजनासाठी समन्वयक डॉ. प्रकाश नारायण तसेच टीम सदस्य सचिन देशपांडे, अश्विनी राठी आणि कुणाल बोरकर यांच्या योगदानाचे त्यांनी विशेष कौतुक केले.

कार्यक्रमाची सांगता भाग्यश्री चितलांगे यांच्या आभारप्रदर्शनाने झाली.

विचारांना तर्काची दिशा, ज्ञानाला कृतीची जोड आणि निर्णयांना विवेकाची साथ मिळाली, तरच यशाचा मार्ग अधिक सक्षम होतो, हा महत्त्वपूर्ण संदेश या व्याख्यानातून विद्यार्थ्यांना मिळाला.