“सुखाच्या झगमगाटात हरवलेलं माणूसपण”

 विचारप्रवर्तक, समाजभान जपणारा लेख 

सुख, दुःख आणि माणूसपण

— सुधाकर चौधरी

एकदा दुःखाने सुखाला विचारले, “तु किती भाग्यवान आहेस! लोक आयुष्यभर तुला मिळविण्याच्या प्रयत्नात असतात…”
उत्तरादाखल सुख हसले आणि म्हणाले, “भाग्यवान मी नाही, तर तुच आहेस. कारण तु आला की लोकांना आपली माणसं आठवतात; पण मी आलो की लोक आपलीच माणसं विसरतात…”

हा संवाद केवळ कल्पनेतला नसून तो आजच्या समाजव्यवस्थेचा आरसा आहे.

आज माणूस सुखाच्या मागे धावत आहे—पैसा, प्रतिष्ठा, यश, सत्तेचा स्पर्श. पण या सुखाच्या धावपळीत माणूस हळूहळू माणूस राहात नाही. सुख मिळताच “मी” मोठा होतो आणि “आपण” लहान होत जातो. कुटुंब, नाती, मैत्री, ऋणानुबंध—सगळं दुय्यम ठरतं. सुख माणसाला स्वकेंद्री बनवतं, आणि तेच सुख नात्यांमधील अंतर वाढवतं.

याउलट दुःख…
दुःख आलं की माणूस थांबतो. मागे वळून पाहतो. आई-वडील आठवतात, मित्रांची गरज भासते, आपली माणसं जवळ हवीहवीशी वाटतात. दुःख माणसाला नम्र करतं, जमिनीवर आणतं, आणि माणुसकीची जाणीव करून देतं. म्हणूनच दुःख, वेदनादायी असलं तरी, ते माणूस जोडण्याचं काम करतं.

समाज म्हणून आपण कुठे चाललो आहोत, हा प्रश्न इथे उभा राहतो. सुख मिळालं म्हणजे नाती विसरणं हे यशाचं लक्षण आहे का? आणि दुःख आलं कीच माणूस आठवणं, हे आपलं अपयश नाही का?

खरं तर आयुष्याची परीक्षा सुखातच असते. दुःखात सगळेच जवळ येतात; पण सुखातही जे आपली माणसं जपतात, त्यांचंच आयुष्य खऱ्या अर्थाने समृद्ध असतं. पैसा, सत्ता, यश हे क्षणभंगुर आहे; पण नाती टिकली तरच आयुष्याला अर्थ उरतो.

आजच्या धावत्या, स्पर्धात्मक काळात हा संवाद आपल्याला थांबवून विचार करायला लावतो.
सुख मिळालं तरी माणूस राहा.
यश मिळालं तरी आपली माणसं विसरू नका.

कारण शेवटी,
सुख नसतानाही माणसं असतील तर आयुष्य जगता येतं,
पण माणसं नसतील तर सगळं सुख असूनही आयुष्य रिकामंच राहतं.