“पद मोठं, पण मन कार्यकर्त्याचं – दत्ताभाऊ आवारींची वेगळीच ओळख”

स्वतःला कार्यकर्ता समजणारे दत्ताभाऊ आवारी : नेतृत्वात साधेपणा, कार्यात समर्पण
— सुधाकर चौधरी, जिल्हाध्यक्ष, राष्ट्रीय लोक आंदोलन न्यास, वाशिम

वाशिम : आजच्या काळात पद मिळालं की माणूस बदलतो, पण काही व्यक्तिमत्त्वे अशी असतात की पद मोठं झालं तरी त्यांची ओळख बदलत नाही—ती अधिकच ठाम होते. अशाच व्यक्तिमत्त्वांपैकी एक म्हणजे दत्ताभाऊ आवारी. मोठ्या जबाबदाऱ्या सांभाळत असतानाही “मी एक साधा कार्यकर्ता आहे” ही भावना जपणारा हा माणूस खऱ्या अर्थाने कार्यकर्तेपणाचा आदर्श आहे.

राळेगण सिद्धी या समाजपरिवर्तनाच्या पवित्र भूमीतून घडलेले दत्ताभाऊ आवारी हे ज्येष्ठ समाजसेवक पद्मभूषण अण्णा हजारे साहेब यांच्या सोबत अनेक वर्षांपासून कार्यरत आहेत. अण्णांच्या विचारांची, शिस्तीची आणि समाजसेवेची परंपरा त्यांनी जवळून अनुभवली आणि तीच मूल्ये त्यांनी आपल्या कार्यातून जपली आहेत. त्यामुळेच त्यांच्या कार्यात एक वेगळी प्रामाणिकता आणि निष्ठा प्रकर्षाने दिसून येते.

राष्ट्रीय लोक आंदोलन न्यासाचे खजिनदार म्हणून काम करत असताना दत्ताभाऊंनी माझ्यासारख्या वाशिम जिल्ह्यात कार्यकर्त्यांना एकत्र आणत केवळ संघटन उभारले नाही, तर प्रत्येक कार्यकर्त्यामध्ये आत्मविश्वास निर्माण केला, त्यांना काम करण्याची दिशा दिली. त्यांनी उभारलेले कार्य हे केवळ संघटनापुरते मर्यादित नसून समाजाच्या प्रत्येक घटकापर्यंत पोहोचणारे आहे.

दत्ताभाऊंची सर्वात मोठी ताकद म्हणजे त्यांची कार्यशैली. कोणताही विषय असो—ते प्रथम ऐकतात, समजून घेतात आणि मगच निर्णय घेतात. त्यामुळे त्यांच्या निर्णयांमध्ये समतोल, न्याय आणि संवेदनशीलता दिसून येते. त्यांनी आजवर अनेक प्रसंगी स्वतः पुढे येण्याऐवजी इतरांना पुढे करून त्यांना संधी दिली. “स्वतःपेक्षा संघटन मोठं” ही त्यांची भूमिका प्रत्येक कार्यकर्त्याला प्रेरणा देणारी आहे.

आज अनेक ठिकाणी नेतृत्व म्हणजे केवळ आदेश देणे, प्रसिद्धी मिळवणे किंवा स्वतःचा प्रभाव दाखवणे असे समजले जाते. मात्र दत्ताभाऊंच्या बाबतीत हे चित्र पूर्णपणे वेगळे आहे. ते आदेश देत नाहीत—ते सोबत चालतात. ते प्रसिद्धीच्या मागे धावत नाहीत—काम स्वतःच त्यांची ओळख निर्माण करते. ते प्रभाव दाखवत नाहीत—त्यांचा स्वभावच लोकांच्या मनावर प्रभाव टाकतो.

त्यांच्या अष्टपैलू व्यक्तिमत्त्वात एक विलक्षण साधेपणा आहे. तळागाळातील कार्यकर्त्यांपासून ते वरिष्ठांपर्यंत सर्वांशी समानतेने संवाद साधण्याची त्यांची शैली आहे. कुणालाही कमी न लेखता, प्रत्येकाच्या क्षमतेचा आदर करत त्यांना पुढे घेऊन जाणे—ही त्यांची खरी ओळख आहे.

दत्ताभाऊंनी आजवर अनेक सामाजिक, संघटनात्मक आणि जनहिताच्या कामांमध्ये देशात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. त्यांनी नेहमी सहकार्याची भूमिका ठेवली, कोणा त्याही कार्यकर्त्यावर अन्याय होऊ नये यासाठी प्रयत्न केले आणि प्रत्येकाला न्याय मिळवून देण्याचा प्रामाणिक ध्यास घेतला. त्यामुळेच ते केवळ एक पदाधिकारी नाहीत, तर अनेकांच्या विश्वासाचे केंद्र बनले आहेत.

“स्वतःला कार्यकर्ता समजणारा नेता” हीच दत्ताभाऊंची खरी ओळख आहे. कारण जो स्वतःला कार्यकर्ता समजतो, तोच खऱ्या अर्थाने लोकांशी जोडला जातो, त्यांच्या समस्या समजून घेतो आणि त्या सोडवण्यासाठी प्रामाणिकपणे प्रयत्न करतो.

आजच्या पिढीने दत्ताभाऊंच्या कार्यातून शिकण्यासारखे खूप काही आहे—समर्पण, संयम, सातत्य आणि सर्वांना सोबत घेऊन चालण्याची वृत्ती. हेच गुण एखाद्या कार्यकर्त्याला मोठं करतात आणि त्याला खऱ्या अर्थाने समाजाचा नेता बनवतात.

दत्ताभाऊ आवारी हे नाव आज देशात केवळ व्यक्ती म्हणून नाही, तर एक विचार, एक प्रेरणा आणि एक विश्वास म्हणून ओळखले जाते. त्यांच्या कार्याची उंची ही त्यांच्या साधेपणात आहे आणि त्यांची खरी ताकद ही त्यांच्या माणुसकीत आहे.

अशा या कार्यकर्तेपण जपणाऱ्या, माणुसकी जपणाऱ्या आणि समाजासाठी झटणाऱ्या दत्ताभाऊंना मनापासून मानाचा मुजरा

आमचे जिवलग मित्र, कार्यकर्तेपणाची जाणीव जपणारे आणि समाजकार्यात नेहमीच अग्रस्थानी असणारे दत्ताभाऊ आवारी यांना वाढदिवसानिमित्त मनःपूर्वक हार्दिक शुभेच्छा! त्यांच्या कार्याला अधिक बळ मिळो, समाजसेवेची त्यांची वाटचाल अधिक प्रभावी होवो आणि त्यांच्या आयुष्यात यश, समाधान व उत्तुंग प्रगती लाभो, हीच सदिच्छा.

— शुभेच्छुक : सुधाकर चौधरी

जिल्हाध्यक्ष, राष्ट्रीय लोक आंदोलन न्यास, वाशिम

“नेता होणं सोपं असतं, पण आयुष्यभर कार्यकर्ता राहणं—हेच खरे मोठेपण!”