भागवताच्या तिसऱ्या दिवशी सती चरित्रातून मानवी जीवनाचा गूढ उलगडला
मंगरूळपीर सुधाकर चौधरी
मंगरूळपीर शहरातील हुडको कॉलनी, वरूड रोड परिसरातील श्री संत गजानन महाराज मंदिर येथे सुरू असलेल्या अखंड हरिनाम सप्ताह व श्रीमद् भागवत कथा ज्ञानयज्ञ सोहळ्यामुळे संपूर्ण परिसर भक्तिरसात न्हाऊन निघाला आहे. भागवताचार्य ह.भ.प. गुरुवर्य नामदेव काकडे महाराज आपल्या ओजस्वी, अध्यात्ममय आणि अमृततुल्य वाणीतून श्रीमद् भागवताचे दिव्य महात्म्य उलगडून सांगत आहेत. “श्रीमद् भागवत म्हणजे परमात्मप्राप्तीचा राजमार्ग, भक्ती, ज्ञान आणि वैराग्य यांचा त्रिवेणी संगम,” असे सांगत महाराजांनी वेद, उपनिषदे आणि पुराणांतील गूढ तत्त्वज्ञान अत्यंत सहज, सरळ आणि हृदयस्पर्शी उदाहरणांतून भाविकांपर्यंत पोहोचविले. अखंड हरिनामाच्या मंगल ध्वनीने मंदिर परिसर चैतन्यमय झाला असून कथा श्रवणासाठी आलेले भाविक भक्तिभावात तल्लीन होत आहेत. या ज्ञानयज्ञातून “भागवत हे केवळ ग्रंथ नसून मानवजातीच्या कल्याणाचा दिव्य प्रकाश आहे,” हा अध्यात्मिक संदेश प्रत्येकाच्या अंतःकरणात भक्ती, सदाचार आणि ईश्वरनिष्ठेची ज्योत प्रज्वलित करत आहे.
हरिनामाच्या अखंड गजराने दुमदुमलेल्या मंदिर परिसरात “वेदांचे सार, पुराणांचे हृदय आणि भक्तीचा महासागर म्हणजे श्रीमद् भागवत” असा संदेश देत महाराजांनी भागवत धर्माचे तत्त्वज्ञान सोप्या भाषेत उलगडून सांगितले.
“श्रीमद् भागवत म्हणजे मनाचा आरसा”
कथेच्या प्रारंभी महाराजांनी सांगितले की, श्रीमद् भागवत हा केवळ धार्मिक ग्रंथ नसून मानवाला योग्य जीवनमार्ग दाखवणारा आध्यात्मिक दीपस्तंभ आहे.
“माणूस रोज आरशात चेहरा पाहतो; पण मनाचा आरसा पाहत नाही. श्रीमद् भागवत हा मनाचा आरसा आहे,”
असा मार्मिक दृष्टांत देत त्यांनी भागवत कथा माणसाला स्वतःचे दोष, अहंकार आणि मत्सर ओळखायला शिकवते, असे स्पष्ट केले.
“वेदांचे मंथन म्हणजे भागवत”
वेद-पुराणांच्या श्रेष्ठत्वावर बोलताना महाराजांनी सांगितले की, जसे समुद्रमंथनातून अमृत बाहेर आले तसे वेद आणि पुराणांचे मंथन केल्यावर श्रीमद् भागवत प्रकट झाले.
“भक्ती, ज्ञान आणि वैराग्य यांचा त्रिवेणी संगम म्हणजे भागवत,” असे सांगत त्यांनी जीवनात भक्तीचे महत्त्व अधोरेखित केले.
सती चरित्रातून अहंकाराचा विनाश स्पष्ट
कथेच्या तिसऱ्या दिवशी महाराजांनी सती आणि भगवान शिव यांचे चरित्र अत्यंत भावनिक शैलीत उलगडून सांगितले.
महाराज म्हणाले की, दक्ष प्रजापती यांना आपल्या पदाचा आणि अधिकाराचा अहंकार झाला होता. देवसभेत महादेव उभे राहिले नाहीत, याचा राग मनात धरून दक्ष प्रजापती सतत महादेवांची निंदा करू लागले.
महादेवांना निमंत्रण नाही; सतींची माहेरची ओढ
दक्ष प्रजापतींनी कणखल येथे भव्य यज्ञाचे आयोजन केले; मात्र मुद्दाम महादेवांना निमंत्रण देण्यात आले नाही.
कैलासावरून अनेक देवपत्नी यज्ञासाठी जाताना पाहून सतींनी महादेवांकडे माहेरी जाण्याची इच्छा व्यक्त केली.
यावेळी महादेवांनी त्यांना समजावत सांगितले —
“जिथे अपमान होण्याची शक्यता असते, तिथे जाणे योग्य नाही.”
मात्र,
“मुलगी बापाच्या घरी केव्हाही जाऊ शकते,”
असे सांगत सती यज्ञासाठी निघाल्या.
यज्ञमंडपात सतींचा अपमान
कणखल येथील यज्ञमंडपात पोहोचल्यानंतर सतींना अपेक्षित सन्मान मिळाला नाही. महादेव सोबत नसल्याने अनेक देवतांनी त्यांच्याकडे दुर्लक्ष केल्याचे महाराजांनी सांगितले.
यावेळी महाराजांनी समाजातील कटू वास्तव अधोरेखित करत सांगितले —
“स्त्रीला मान तोपर्यंतच मिळतो, जोपर्यंत तिच्यासोबत तिचा पती उभा असतो.”
तरीही सती म्हणाल्या,
“मी इथे सन्मानासाठी नाही, आईला भेटण्यासाठी आले आहे.”
“पती-पत्नीचा संबंध जन्मोजन्मीचा”
यज्ञसभेत दक्ष प्रजापतींनी पुन्हा महादेवांविषयी अवमानकारक शब्द वापरल्याने सती व्यथित झाल्या.
महाराजांनी सांगितले की, धर्मशास्त्रानुसार गुरु, धर्म आणि पतीची निंदा ऐकणेही पाप मानले गेले आहे.
याच वेळी सती म्हणाल्या —
“माझा आणि महादेवांचा संबंध हा जन्मोजन्मीचा आहे. पती-पत्नीचे नाते सात जन्मांचे असते.”
पतीचा अपमान सहन न झाल्याने सतींनी योगाग्नीने देहत्याग केला.
वीरभद्राचा प्रकोप; यज्ञाचा विध्वंस
सतींच्या निधनाची वार्ता कैलासावर पोहोचताच भगवान शिव संतप्त झाले. त्यांच्या जटेतून वीरभद्र प्रकट झाले.
वीरभद्राने यज्ञस्थळी धडक देत संपूर्ण यज्ञाचा विध्वंस केला. अनेक देवता जखमी झाल्या, यज्ञकुंड उद्ध्वस्त झाले आणि दक्ष प्रजापतींचा अभिमान चुराडा झाला, असे महाराजांनी सांगितले.
शक्तिपीठ निर्मितीचा प्रसंग
सतींच्या विरहाने व्याकुळ झालेल्या महादेवांनी सतींचा देह खांद्यावर घेत संपूर्ण विश्वभर भ्रमण सुरू केले.
विश्वाचा समतोल बिघडू नये म्हणून भगवान विष्णू यांनी सुदर्शन चक्राने सतींच्या शरीराचे तुकडे केले. ज्या ठिकाणी हे अवयव पडले ती स्थळे पुढे शक्तिपीठ म्हणून प्रसिद्ध झाली, असे महाराजांनी सांगितले.
अजामिल, ध्रुव आणि प्रल्हाद यांचे उदाहरण
नाममहिमा स्पष्ट करताना महाराजांनी अजामिलाचा दृष्टांत सांगत “हरिनाम हेच कलियुगातील तारक मंत्र आहे,” असे स्पष्ट केले.
ध्रुव आणि भक्त प्रल्हाद यांच्या कथांमधून अढळ श्रद्धा, संकटातही न ढळणारी भक्ती आणि भगवंतावरील विश्वास यांचे महत्त्व त्यांनी पटवून दिले.
“भागवत म्हणजे संस्कारांचे विद्यापीठ”
“ज्या घरात भागवत वाचन होते त्या घरात प्रेम, शांतता आणि समाधान नांदते,” असे सांगत महाराजांनी आधुनिक जीवनातील तणाव, अहंकार आणि मत्सर यांवर भागवत हाच प्रभावी उपाय असल्याचे स्पष्ट केले.
भक्तिमय वातावरणात भाविक मंत्रमुग्ध
कथेच्या समारोपावेळी “ॐ नमः शिवाय”, “हरिनाम गा रे” आणि “जय जय रामकृष्ण हरी”च्या घोषणांनी संपूर्ण मंदिर परिसर भक्तिरसात न्हाऊन निघाला.
या ज्ञानयज्ञामुळे मंगरूळपीर परिसरात भक्ती, संस्कार आणि अध्यात्माची नवी चेतना निर्माण झाली असून भाविक मोठ्या श्रद्धेने कथा, कीर्तन आणि हरिनाम सेवेत सहभागी होत आहेत.
0 Comments