संघर्षातून घडलेले नेतृत्व... निष्ठेचा प्रवास आजही प्रेरणादायी!

भारतीय जनता पार्टीचे माजी जिल्हाध्यक्ष आदरणीय सुरेशभाऊ लुंगे यांना वाढदिवसानिमित्त अभिष्टचिंतन

राजकारणात अनेक नेते येतात, अनेक पदे भूषवतात आणि काळाच्या ओघात इतिहासाच्या पानांमध्ये हरवून जातात. परंतु काही व्यक्तिमत्त्वे अशी असतात, ज्यांची ओळख पदामुळे नसते; तर त्याग, संघर्ष, निष्ठा, संयम आणि माणुसकीमुळे असते. भारतीय जनता पक्षाच्या मंगरूळपीर तालुक्यात पक्षाची पायाभरणी करणाऱ्या आणि आयुष्यभर पक्षनिष्ठा जपणाऱ्या अशाच ज्येष्ठ कार्यकर्त्यांपैकी एक नाव म्हणजे आदरणीय सुरेशभाऊ लुंगे.

आज भारतीय जनता पक्ष देशातील सर्वात मोठा राजकीय पक्ष म्हणून उभा आहे. पण या विराट वटवृक्षाची मुळे शोधायची झाली, तर ती अशा कार्यकर्त्यांमध्ये सापडतात ज्यांनी सत्तेची अपेक्षा न ठेवता, पदाची हाव न बाळगता आणि प्रसिद्धीच्या झोतात न राहता पक्षासाठी आपले संपूर्ण आयुष्य अर्पण केले. त्या काळात पक्षासाठी काम करणे म्हणजे संघर्षाचा मार्ग स्वीकारणे. विरोध सहन करणे, आर्थिक अडचणी झेलणे, टीका सहन करणे आणि तरीही पक्षाचा झेंडा अभिमानाने हातात ठेवणे—हीच त्यांची जीवनशैली होती.

मंगरूळपीर तालुक्यात भारतीय जनता पक्षाचे संघटन उभे करण्यासाठी काही मोजक्या ज्येष्ठ कार्यकर्त्यांनी समाजनिहाय नेतृत्वाची एक भक्कम साखळी उभी केली होती. डॉ. कांत यांनी ब्राह्मण समाजाचे नेतृत्व केले, डॉ. कडूकार यांनी माळी समाजात पक्षाची विचारधारा रुजवली, जगदीशभाऊ काबरा यांनी मारवाडी समाजात संघटन वाढवले, तर सुरेशभाऊ लुंगे यांनी पाटील समाजासह सर्व समाजघटकांना जोडत भारतीय जनता पक्षाचे विचार गावागावात पोहोचवले. हिवरकर गुरुजींसारख्या ज्येष्ठांनी या कार्याला वैचारिक दिशा दिली. या सर्वांच्या सामूहिक प्रयत्नातून मंगरूळपीर तालुक्यात भारतीय जनता पक्षाचे रोपटे लावले गेले आणि आज त्याच रोपट्याचा विशाल वटवृक्ष झालेला दिसतो.

सन १९९१ मध्ये दिल्ली येथे झालेल्या विराट हिंदू संमेलनात सुरेशभाऊ लुंगे यांनी केलेले नेतृत्व हा त्यांच्या राजकीय कारकिर्दीतील महत्त्वाचा टप्पा ठरला. त्यानंतर डॉ. कांत, डॉ. कडूकार, हिवरकर गुरुजी आणि जगदीशभाऊ काबरा यांनी त्यांना पुढे आणण्यासाठी सातत्याने प्रयत्न केले. त्या काळात व्यक्तीपेक्षा विचार मोठा होता आणि पदापेक्षा पक्ष मोठा होता. त्यामुळे एकमेकांना पुढे करण्याची संस्कृती होती.

जगदीशभाऊ काबरा आणि सुरेशभाऊ लुंगे यांची मैत्री ही केवळ राजकीय नव्हती; ती विश्वास, विचार आणि निष्ठेवर आधारलेली होती. संघटन उभारणीपासून निवडणुकीपर्यंत, कार्यकर्त्यांच्या प्रश्नांपासून समाजकारणापर्यंत त्यांनी एकमेकांच्या खांद्याला खांदा लावून काम केले. त्या पिढीने मैत्रीही जपली आणि पक्षही जपला.

सुरेशभाऊंचा राजकीय प्रवास हा कधीच सरळ नव्हता. पक्षात काम करत असताना अनेकदा अंतर्गत मतभेद, गटबाजी, कार्यालयीन अडचणी, राजकीय डावपेच आणि अनेक प्रकारच्या कोंडीचा सामना त्यांना करावा लागला. अनेकदा अन्याय सहन करावा लागला, अनेकदा योग्य संधी असूनही मागे राहावे लागले; पण त्यांनी कधीही पक्षनिष्ठेला तडा जाऊ दिला नाही. त्यांच्या दृष्टीने पक्ष हा केवळ राजकारणाचा विषय नव्हता; तो आयुष्याचा संस्कार होता.

पक्ष उभा करण्यासाठी त्यांनी आपल्या आयुष्याची कसोटी दिली. कुटुंबापेक्षा पक्षाला वेळ दिला, वैयक्तिक सुखापेक्षा संघटनेला महत्त्व दिले आणि कार्यकर्त्यांच्या विश्वासाला कधीही तडा जाऊ दिला नाही. आज भारतीय जनता पक्षाची ताकद दिसते; पण त्या ताकदीमागे सुरेशभाऊंसारख्या कार्यकर्त्यांचे असंख्य त्याग दडलेले आहेत.

आज मात्र मनात एक खंत नक्कीच निर्माण होते. पक्षाच्या उभारणीसाठी आयुष्य झिजवणाऱ्या या जुन्या जाणत्या कार्यकर्त्यांचा आजच्या मोठ्या नेतृत्वाला विसर तर पडला नाही ना? ज्यांनी काट्यांतून चालत रस्ता तयार केला, त्यांच्याच पावलांच्या खुणा आज पुसल्या जात आहेत का? इतिहास घडविणाऱ्यांचे स्मरण करणे ही केवळ भावना नाही, तर ती नैतिक जबाबदारी आहे.

राजकारणातील कटू वास्तव अनेकदा जुन्या कार्यकर्त्यांच्या तोंडी ऐकायला मिळते—"चापलुशी करणारे तुपाशी आणि आयुष्यभर प्रामाणिकपणे मेहनत करणारे अनेकदा उपाशी." या वाक्यामागे वेदना आहे, अनुभव आहे आणि संघर्षाचा इतिहास आहे. परंतु सुरेशभाऊ लुंगे यांनी या वास्तवाला कधीही वैयक्तिक रागाचे रूप दिले नाही. त्यांनी निष्ठा सोडली नाही, विचार सोडला नाही आणि कार्यकर्त्यांशी असलेले नातेही कधी तुटू दिले नाही.

त्यांना प्रसिद्धीचा गाजावाजा कधी जमला नाही. स्वतःचे गुणगान करण्याची वृत्ती त्यांच्यात नव्हती. त्यांनी कामाला महत्त्व दिले, नावाला नाही. म्हणूनच जिल्हाध्यक्षासारखे मोठे पद भूषवल्यानंतरही त्यांच्या स्वभावात कोणताही बदल झाला नाही. आजही एखादा कार्यकर्ता आपल्या अडचणी घेऊन त्यांच्याकडे गेला, तर ते त्याला पूर्वीप्रमाणेच वेळ देतात. शक्य ते सहकार्य करतात. म्हणूनच आजही जुने कार्यकर्ते त्यांच्यावर तितकाच विश्वास ठेवतात.

सुरेशभाऊंचा जनसंपर्क हा केवळ पक्षापुरता मर्यादित राहिला नाही. विविध समाजघटक, विविध विचारांचे लोक आणि इतर राजकीय पक्षांतील अनेक मान्यवर यांच्याशी त्यांनी आत्मीयतेचे संबंध जपले. मतभेद असू शकतात; पण मनभेद नसावेत, ही त्यांची भूमिका होती. त्यामुळेच त्यांच्या वाढदिवसानिमित्त विविध पक्षांतील मान्यवरांनी त्यांना प्रत्यक्ष भेटून तसेच दूरध्वनीद्वारे शुभेच्छा दिल्या. हीच त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाची खरी कमाई आहे.

आजच्या तरुण कार्यकर्त्यांनी जर राजकारणातील संयम, त्याग, पक्षनिष्ठा, साधेपणा आणि माणुसकी शिकायची असेल, तर सुरेशभाऊ लुंगे यांच्या जीवनप्रवासाचा अभ्यास करायलाच हवा. कारण पद मिळवणे मोठे नसते; पद संपल्यानंतरही लोकांच्या मनात जिवंत राहणे मोठे असते.

माजी आमदार पुरुषोत्तम राजगुरू,डॉ. कांत, डॉ. कडूकार, हिवरकर गुरुजी, जगदीशभाऊ काबरा,  आणि सुरेशभाऊ लुंगे यांच्यासारख्या ज्येष्ठ कार्यकर्त्यांनी मंगरूळपीर तालुक्यात भारतीय जनता पक्षाची जी मजबूत पायाभरणी केली, त्याच पायावर आज पक्ष उभा आहे. या ज्येष्ठांच्या त्यागाचे स्मरण करणे म्हणजे केवळ इतिहास सांगणे नव्हे, तर पुढील पिढीला प्रेरणा देणे होय.

झाडाच्या फांद्यांवर बसणारे पक्षी काळानुसार बदलतात; पण झाडाला बळ देणारी मुळे कायम जमिनीतच राहतात. भारतीय जनता पक्षाच्या या विशाल वटवृक्षाच्या मुळांमध्ये सुरेशभाऊ लुंगे यांच्यासारख्या हजारो निष्ठावान कार्यकर्त्यांचा घाम, त्याग आणि संघर्ष मिसळलेला आहे. त्या मुळांचा सन्मान केला, तरच वटवृक्ष अधिक बहरत राहील.

आदरणीय सुरेशभाऊ, आपणास उत्तम आरोग्य, दीर्घायुष्य आणि अशीच समाजसेवा व पक्षसेवा करण्याची अखंड ऊर्जा लाभो, हीच ईश्वरचरणी प्रार्थना.

आपणास वाढदिवसानिमित्त मनःपूर्वक हार्दिक शुभेच्छा!

— सुधाकर चौधरी
संपादक, वाशिम खबर – आवाज महाराष्ट्राची