॥॥ आमचे बाबा – माणुसकीचा दीप, सेवेचा श्वास आणि संस्कारांचा अखंड वारसा ,जनसेवेचा यज्ञ, अध्यात्माची साधना आणि माणुसकीचा अखंड दीपस्तंभ ॥

॥ कर्मयोगाचा सुवर्णप्रवास – सेवाभाव, श्रद्धा आणि माणुसकीचा अखंड यज्ञ ॥

"जेथे सेवा हीच साधना ठरते, जेथे माणुसकीचाच श्वास धर्म बनतो आणि जेथे कर्मालाच ईश्वराच्या चरणी अर्पण केलेले पुष्प मानले जाते, तेथे जन्माला येते एक असे व्यक्तिमत्त्व, ज्याचा परिचय नावाने नसतो; तर असंख्य अंतःकरणांच्या आशीर्वादांनी होत असतो."

१२ जुलै १९५२… हा दिवस केवळ एका व्यक्तीच्या जन्माची नोंद करणारा दिवस नाही; तर समाजसेवेच्या एका अखंड प्रवाहाचा शुभारंभ करणारा दिवस आहे. काही जन्म हे इतिहास घडविण्यासाठी नसतात, तर माणसांच्या आयुष्यात आशेचा इतिहास लिहिण्यासाठी असतात. काही व्यक्ती स्वतःच्या कर्तृत्वाने मोठ्या होत नाहीत; त्या इतरांना उभे करून महान बनतात. आणि म्हणूनच अशा व्यक्तिमत्त्वांचा गौरव करताना शब्द अपुरे पडतात, पण अंतःकरण मात्र अभिमानाने भरून येते.

अशाच पुण्यसंचयाने लाभलेल्या, सेवाभावाने आयुष्य धन्य करणाऱ्या, जनसामान्यांच्या विश्वासाचा दीपस्तंभ, समाजकारण, अध्यात्म, कर्तव्यनिष्ठा आणि माणुसकीचा सुंदर संगम लाभलेले मा. श्री. शेषरावजी बापूरावजी चौधरी यांचा आज शुभ जन्मदिन.

सामान्य शेतकरी कुटुंबात जन्म घेऊन असामान्य कार्याचा इतिहास घडविणे हीच त्यांच्या जीवनाची खरी ओळख ठरली. मातीत जन्म घेऊन माणसांच्या मनात स्थान मिळविणे, हा त्यांचा प्रवास संघर्षातून घडलेला आहे. आयुष्याने अनेक परीक्षा घेतल्या; पण प्रत्येक परीक्षेला त्यांनी संयमाने, परिश्रमाने आणि प्रामाणिकपणाने उत्तर दिले. कष्ट हेच भांडवल, सचोटी हीच ओळख आणि माणुसकी हाच धर्म मानून त्यांनी जीवनाचा प्रत्येक दिवस समाजासाठी अर्पण केला.

...त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाची उंची केवळ समाजकार्यापुरती मर्यादित नाही; तर एक आदर्श कुटुंबप्रमुख म्हणूनही त्यांनी आयुष्यभर आपली जबाबदारी अत्यंत निःपक्षपातीपणे आणि प्रेमाने पार पाडली आहे. आज वयाची ७४ वर्षे पूर्ण करत असतानाही त्यांनी आपल्या संपूर्ण कुटुंबाला प्रेम, विश्वास, आपुलकी आणि संस्कारांच्या एका मजबूत धाग्यात बांधून ठेवण्याचा जो संकल्प जपला, तो आजही तितक्याच ताकदीने कायम आहे. प्रत्येकाला समान न्याय, प्रत्येकावर सारखे प्रेम आणि प्रत्येकाच्या सुख-दुःखात खंबीरपणे उभे राहण्याचा त्यांचा स्वभावच आमच्या कुटुंबाच्या एकतेचा खरा पाया ठरला आहे.

आमच्यासाठी ही केवळ अभिमानाची नव्हे, तर परमभाग्याची गोष्ट आहे की आम्हाला त्यांच्यासारखे वडील लाभले. मनापासून वाटते—प्रत्येकाला जर शेषरावजींसारखे वडील लाभले, तर प्रत्येक घर हे नंदनवन बनेल; प्रत्येक संसार प्रेम, विश्वास, संस्कार आणि आपुलकीने फुलेल; आणि प्रत्येकाच्या जीवनप्रवासाला समाधान, स्थैर्य आणि आनंदाची अखंड साथ लाभेल. अशा आमच्या प्रेरणास्थान, आमच्या आधारवड आणि आमच्या कुटुंबाच्या अभेद्य एकतेचे शिल्पकार असलेल्या लाडक्या वडिलांचा आजचा वाढदिवस आमच्यासाठी उत्सवापेक्षाही अधिक भावनिक आणि कृतज्ञतेचा दिवस आहे.

कर्मयोगी बापूरावजी चौधरी एनजीओचे अध्यक्ष म्हणून त्यांनी समाजातील गरजू, वंचित, निराधार आणि संकटग्रस्त लोकांसाठी केलेल्या कार्याची व्याप्ती इतकी मोठी आहे की तिची नोंद एखाद्या पुस्तकातही पूर्ण होणार नाही. मदतीसाठी आलेल्या व्यक्तीची जात, धर्म, पक्ष, आर्थिक स्थिती किंवा ओळख न पाहता केवळ "समोर एक माणूस उभा आहे" या भावनेने त्यांनी आयुष्यभर सेवा केली. कित्येक संसारांना आधार, अनेक विद्यार्थ्यांना प्रेरणा, अनेक गरिबांना मदत आणि अनेक कुटुंबांना संकटातून बाहेर काढण्याचे कार्य त्यांनी निःशब्दपणे केले.

त्यांच्या आयुष्याचे वैशिष्ट्य म्हणजे मदत करताना कधीच प्रसिद्धीची अपेक्षा न ठेवणे. उजव्या हाताने केलेले दान डाव्या हातालाही कळू नये, या संस्कारांचा त्यांनी आयुष्यभर जप केला. त्यामुळेच त्यांच्या कार्याची खरी साक्ष वृत्तपत्रे देत नाहीत; तर हजारो कृतज्ञ अंतःकरणे देतात.

मंगरूळपीर नगरपरिषदेचे माजी कर्मचारी म्हणून त्यांनी आपल्या सेवाकाळात कर्तव्यनिष्ठा, शिस्त, प्रामाणिकपणा आणि जनाभिमुखता यांचा आदर्श निर्माण केला. कार्यालयीन जबाबदाऱ्या पार पाडताना त्यांनी प्रशासन आणि सामान्य नागरिक यांच्यामध्ये विश्वासाचा पूल उभारला. निवृत्तीनंतरही लोकसेवेचा प्रवास थांबला नाही; उलट तो अधिक व्यापक, अधिक लोकाभिमुख आणि अधिक प्रभावी झाला.

माऊली एजन्सीचे संस्थापक म्हणून त्यांनी उद्योजकतेतही मूल्यांची जपणूक केली. व्यवसायातून समाजाशी नाते जोडता येते, रोजगार निर्माण करता येतो आणि प्रामाणिक व्यवहारातून विश्वास कमावता येतो, हे त्यांनी आपल्या कृतीतून सिद्ध करून दाखविले.

त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाचा सर्वात मोठा पैलू म्हणजे माणसे जोडण्याची विलक्षण ताकद. नाती निर्माण करणे सोपे असते; पण ती आयुष्यभर जपणे कठीण असते. शेषरावजींनी मात्र प्रेम, विश्वास, आपुलकी आणि जिव्हाळ्याने असंख्य माणसे जोडली. म्हणूनच त्यांचा मित्रपरिवार, इष्टमित्र, नातेवाईक आणि समाजातील सर्व स्तरांतील लोक त्यांना आपल्या कुटुंबातील ज्येष्ठ व्यक्तीप्रमाणे मान देतात.

लग्नसमारंभ असो, धार्मिक कार्यक्रम असो, सामाजिक उपक्रम असो किंवा दुःखाचा प्रसंग—"शेषरावजी आहेत ना!" हा एकच शब्द अनेकांना धीर देणारा ठरतो. नियोजन, समन्वय, जबाबदारी आणि प्रत्येक कार्य यशस्वीपणे पार पाडण्याची त्यांची क्षमता विलक्षण आहे. समाजात एखादे कार्य यशस्वी व्हायचे असेल तर त्यामागे त्यांचे मार्गदर्शन आणि सहकार्य असते, असे अनेक जण अभिमानाने सांगतात.

त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वात अध्यात्म आणि समाजसेवा यांचे अद्वितीय मिलन दिसते. पंढरपूरच्या श्री विठ्ठल-रुक्मिणींचे निष्ठावंत भक्त आणि चेहेल येथील नवश्या गणपतीचे अखंड सेवेकरी म्हणून त्यांनी भक्तीला केवळ मंदिरापुरते मर्यादित ठेवले नाही. त्यांनी भक्तीला समाजसेवेची दिशा दिली. त्यांच्या मते, "भुकेल्याला अन्न, निराधाराला आधार, दुःखी माणसाला धीर आणि संकटात असणाऱ्याच्या पाठीवर ठेवलेला विश्वासाचा हात—हीच ईश्वराची खरी पूजा आहे."

त्यांनी आजपर्यंत केलेल्या असंख्य कार्यांचा उल्लेख करायचा म्हटला तर प्रत्येक कार्यामागे एक वेगळी कथा आहे, प्रत्येक मदतीमागे एक वेगळी भावना आहे आणि प्रत्येक माणसाच्या ओठांवर त्यांच्या नावाबद्दल कृतज्ञतेचे शब्द आहेत. कित्येकांचे संसार वाचविले, कित्येकांना रोजगार मिळवून दिला, अनेक सामाजिक उपक्रमांना हातभार लावला, धार्मिक कार्यांना पाठबळ दिले, विद्यार्थ्यांना प्रोत्साहन दिले आणि गरजूंना आधार दिला. त्यांनी किती जणांना मदत केली याची संख्या मोजता येणार नाही; पण त्यांच्या कृतीमुळे किती जणांचे आयुष्य बदलले याची साक्ष समाज देत आहे.

आज त्यांच्या एका शब्दावर विश्वास ठेवणारी हजारो माणसे आहेत. त्यांच्या मार्गदर्शनाने प्रेरित होणारी तरुण पिढी आहे. त्यांच्या सहवासात संस्कार शिकणारी माणसे आहेत. त्यांच्या कृतीतून सेवा शिकणारे कार्यकर्ते आहेत. आणि त्यांच्या आशीर्वादाला आयुष्याचे भाग्य मानणारी असंख्य अंतःकरणे आहेत.

खरे तर अशा व्यक्तिमत्त्वाचे वर्णन शब्दांत करणे म्हणजे समुद्राला ओंजळीत मावण्याचा प्रयत्नच होय. कारण त्यांच्या जीवनाचा प्रत्येक दिवस हा समाजासाठी जगलेला दिवस आहे. त्यांचे प्रत्येक पाऊल हे माणुसकीच्या दिशेने पडलेले पाऊल आहे. त्यांचे प्रत्येक कार्य हे प्रसिद्धीसाठी नव्हे, तर कर्तव्य म्हणून घडलेले आहे.

आज त्यांच्या वाढदिवसानिमित्त श्री विठ्ठल-रुक्मिणींच्या आणि श्री नवश्या गणरायाच्या चरणी मनःपूर्वक प्रार्थना—

आपल्याला उत्तम आरोग्य, दीर्घायुष्य, अखंड यश, समाधान, समृद्धी आणि समाजसेवेची अमर ऊर्जा लाभो. आपल्या हातून अशीच असंख्य सत्कर्मे घडत राहोत. आपल्या व्यक्तिमत्त्वाचा प्रेरणादायी प्रकाश पुढील अनेक पिढ्यांना मार्गदर्शक ठरो. आपल्या जीवनरूपी वटवृक्षाची सावली अशीच समाजाला लाभत राहो आणि आपल्या कार्याचा सुवर्णवारसा चिरंतन राहो.

मा. श्री. शेषरावजी बापूरावजी चौधरी यांना जन्मदिनाच्या अनंत कोटी मंगलमय शुभेच्छा!

आपले आयुष्य हेच माणुसकीचे विद्यापीठ आहे, आपली सेवा हीच आमच्यासाठी प्रेरणेची गाथा आहे आणि आपले व्यक्तिमत्त्व हेच समाजासाठी आशेचा अखंड दीप आहे. आपणास शतायुषी, निरामय आणि कीर्तिमय आयुष्य लाभो, हीच श्री विठ्ठल-रुक्मिणी व श्री गणरायाच्या चरणी मनःपूर्वक प्रार्थना.