आषाढी वारीत १५ भाविकांचे प्राण वाचविणाऱ्या स्वामी विवेकानंद आपत्ती व्यवस्थापन बचाव पथकाचा जिल्हास्तरीय गौरव

संकटकाळात जीवाची पर्वा न करता बजावली कर्तव्यनिष्ठ सेवा; सोलापूर जिल्हा प्रशासनाकडूनही विशेष प्रशस्तीपत्र

पालकमंत्री दत्तामामा भरणे यांच्यासह जिल्ह्यातील लोकप्रतिनिधी व वरिष्ठ अधिकाऱ्यांच्या उपस्थितीत बचाव पथकातील सदस्यांचा सन्मान

वाशिम/मंगरुळपीर किशोर देशमुख : आषाढी वारीच्या पवित्र सोहळ्यानिमित्त पंढरपूर येथे लाखो भाविकांच्या सुरक्षिततेसाठी अहोरात्र सेवा बजावत, चंद्रभागा नदीच्या पात्रात वाहून जाणाऱ्या १५ भाविकांचे प्राण वाचविण्याची अतुलनीय कामगिरी करणाऱ्या शेलूबाजार, ता. मंगरुळपीर येथील साईनाथ क्रीडा, व्यायाम व शिक्षण प्रसारक मंडळ संचलित स्वामी विवेकानंद आपत्ती व्यवस्थापन शोध व बचाव पथकाचा वाशिम जिल्हा प्रशासनाच्या वतीने दिमाखदार गौरव करण्यात आला. संकटसमयी स्वतःच्या जीवाची पर्वा न करता इतरांचे प्राण वाचविणाऱ्या या कर्तव्यनिष्ठ बचाव पथकाच्या कार्याचे उपस्थित मान्यवरांनी टाळ्यांच्या कडकडाटात कौतुक केले.

आषाढी एकादशीच्या निमित्ताने पंढरपूर येथे दरवर्षी महाराष्ट्राच्या कानाकोपऱ्यातून तसेच विविध राज्यांतून लाखो भाविक विठ्ठल-रुक्मिणीच्या दर्शनासाठी दाखल होतात. विठुरायाच्या दर्शनापूर्वी चंद्रभागा नदीत स्नान करण्याची परंपरा असल्याने नदीपात्रात भाविकांची मोठी गर्दी होते. गर्दी, पाण्याचा अंदाज नसणे, अचानक वाढणारा पाण्याचा प्रवाह, घसरडी जागा आणि भाविकांची होणारी धावपळ यामुळे दरवर्षी काही भाविक नदीच्या प्रवाहात वाहून जाण्याच्या घटना घडतात. अशा परिस्थितीत प्रशिक्षित आपत्ती व्यवस्थापन व बचाव पथकांची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची ठरते.

हीच गरज लक्षात घेऊन शेलूबाजार येथील स्वामी विवेकानंद आपत्ती व्यवस्थापन शोध व बचाव पथकाने पंढरपूर आषाढी वारीदरम्यान सेवा बजावण्याचा निर्णय घेतला. पथकाने वाशिम जिल्हाधिकारी कार्यालयाशी संपर्क साधून पंढरपूर यात्रेसाठी बचाव सेवा देण्याची तयारी दर्शविली. त्यानंतर वाशिम जिल्हा प्रशासनाच्या माध्यमातून सोलापूर जिल्हा आपत्ती व्यवस्थापन विभागाशी संपर्क साधण्यात आला. सोलापूर जिल्हा प्रशासनानेही या सेवाभावी उपक्रमाची दखल घेत पथकाला पंढरपूर येथे आपत्ती व्यवस्थापनाच्या कार्यासाठी सहभागी करून घेतले.

पथकातील सदस्यांची आवश्यक माहिती, आधारकार्ड, मोबाईल क्रमांक व इतर तपशील प्रशासनाकडे सादर करण्यात आले. त्यानंतर २० जुलै २०२६ रोजी पथक पंढरपूरकडे रवाना झाले. वाशिम जिल्हा प्रशासन, लोकप्रतिनिधी, आपत्ती व्यवस्थापन यंत्रणा तसेच गुरुमंदिर संस्थान, कारंजा लाड यांच्या रुग्णवाहिकेच्या सहकार्याने पथकाने पंढरपूर येथे आपली सेवा सुरू केली.

२० जुलै ते ३० जुलै २०२६ या कालावधीत पथकातील सदस्यांनी चंद्रभागा नदी परिसरात दिवसरात्र दक्ष राहून भाविकांच्या सुरक्षेची जबाबदारी पार पाडली. नदीपात्रात भाविकांची वाढती गर्दी लक्षात घेऊन पथकाने सातत्याने गस्त, निरीक्षण आणि आवश्यक त्या ठिकाणी तत्काळ बचावकार्य केले.

या सेवेदरम्यान अनेक प्रसंगी भाविकांना संकटातून बाहेर काढण्यात आले. त्यातील १५ भाविकांना चंद्रभागेच्या पाण्याच्या प्रवाहातून सुरक्षित बाहेर काढून त्यांना जीवदान देण्यात पथकाला यश आले. स्वतःच्या जीवाची पर्वा न करता पाण्यात उतरून संकटात सापडलेल्या भाविकांना सुरक्षित बाहेर काढण्याचे धाडस पथकातील सदस्यांनी दाखविले.

पथकाच्या या उल्लेखनीय कार्याची दखल सोलापूर जिल्हा प्रशासनाने विशेषत्वाने घेतली. पथकाच्या सेवाभावी कार्याबद्दल सोलापूर जिल्हा प्रशासनाकडून प्रशस्तीपत्र देऊन त्यांच्या कामगिरीचे कौतुक करण्यात आले. पंढरपूर येथे बजावलेली ही सेवा केवळ एका जिल्ह्यापुरती मर्यादित न राहता वाशिम जिल्ह्याच्या आपत्ती व्यवस्थापन क्षमतेचा आणि सेवाभावी वृत्तीचा गौरव करणारी ठरली.

वाशिम जिल्हा प्रशासनाकडून दिमाखदार सन्मान

या उल्लेखनीय कामगिरीनंतर १४ ऑगस्ट २०२६ रोजी वाशिम येथे जिल्हा आपत्ती व्यवस्थापन प्राधिकरणाच्या वतीने विशेष सन्मान सोहळ्याचे आयोजन करण्यात आले. जिल्हा नियोजन समितीचे सदस्य, लोकप्रतिनिधी, अधिकारी, कर्मचारी आणि विविध विभागांचे मान्यवर यांच्या उपस्थितीत स्वामी विवेकानंद आपत्ती व्यवस्थापन बचाव पथकातील सदस्यांचा गौरव करण्यात आला.

यावेळी वाशिम जिल्ह्याचे पालकमंत्री दत्तामामा भरणे, जिल्हाधिकारी योगेश कुंभेजकर, वाशिम–यवतमाळचे खासदार संजय देशमुख, अकोल्याचे खासदार अनुप धोत्रे, मंगरुळपीरचे आमदार श्यामभाऊ खोडे, रिसोड–मालेगावचे आमदार अमित झनक, माजी खासदार भावना ताई गवळी तसेच वाशिम जिल्हा आपत्ती व्यवस्थापन अधिकारी शाहू भगत यांच्यासह विविध मान्यवरांची उपस्थिती होती.

पंढरपूर येथे केलेल्या जीवदानाच्या कार्याची माहिती उपस्थितांसमोर मांडण्यात आल्यानंतर बचाव पथकातील सदस्यांचे मान्यवरांच्या हस्ते प्रमाणपत्र देऊन सामूहिक सत्कार करण्यात आला. यावेळी उपस्थितांनी टाळ्यांचा कडकडाट करून पथकातील प्रत्येक सदस्याचे अभिनंदन केले.

‘सेवा हीच साधना, कर्तव्य हीच ओळख’

आपत्तीच्या काळात मदतीसाठी धावून जाणे, संकटात सापडलेल्या व्यक्तीला सुरक्षित बाहेर काढणे आणि त्यासाठी स्वतःचा जीव धोक्यात घालणे हे अत्यंत धाडसी आणि जबाबदारीचे काम आहे. स्वामी विवेकानंद आपत्ती व्यवस्थापन बचाव पथकातील सदस्यांनी पंढरपूर येथे बजावलेली सेवा ही जनसेवेचे उत्तम उदाहरण असल्याचे मत यावेळी मान्यवरांनी व्यक्त केले.

‘सेवा हीच साधना… कर्तव्य हीच ओळख… आणि जनतेची सुरक्षा हाच सर्वोच्च धर्म!’ या भावनेतून पथकातील सदस्यांनी आपले कार्य पार पाडले. कोणतीही प्रसिद्धी किंवा व्यक्तिगत अपेक्षा न ठेवता संकटसमयी मदतीसाठी तत्पर राहण्याची पथकाची भूमिका यामुळे अधोरेखित झाली.

सोलापूर जिल्हा आपत्ती व्यवस्थापन विभागाचे विशेष सहकार्य

पंढरपूर येथील सेवेसाठी पथकाला संधी उपलब्ध करून देऊन योग्य मार्गदर्शन आणि समन्वय केल्याबद्दल सोलापूर जिल्हा प्रशासनाचेही यावेळी आभार व्यक्त करण्यात आले. विशेषतः सोलापूर जिल्ह्याचे आपत्ती व्यवस्थापन अधिकारी शक्तीसागर ढोले यांच्या मार्गदर्शनामुळे आणि समन्वयामुळे पथकाला पंढरपूर येथे प्रभावीपणे सेवा बजावता आली.

वाशिम आणि सोलापूर जिल्हा प्रशासनातील समन्वयातून आपत्ती व्यवस्थापनाची यंत्रणा अधिक सक्षमपणे कार्य करू शकते, याचे उत्तम उदाहरण या मोहिमेतून समोर आले.

गौरव झालेल्या बचाव पथकातील सदस्य

पंढरपूर आषाढी वारीदरम्यान सेवा बजावून उल्लेखनीय कामगिरी करणाऱ्या पथकातील सदस्यांमध्ये—

किशोर देशमुख, सचिन राणे, ओम ज्ञानदेव वानखडे, आनंद दिगंबर राऊत, संकेत जगण वानखडे, नरेश निरंजन राऊत, विशाल गुलाब राऊत, अनिकेत जालिंदर इंगळे, आकाश अरुण भगत, विनायक जगदेव साखरे, अभिषेक संतोष साखरे, अनिल प्रमोद ढवणे, सचिन सुरेश राठोड, प्रथम अनिल सिंकटवार आणि राम सर्वे यांचा समावेश आहे.

या सर्व सदस्यांनी पंढरपूर येथे चंद्रभागा नदी परिसरात आषाढी वारीदरम्यान अत्यंत जबाबदारीने सेवा बजावली. त्यांच्या धाडसामुळे अनेक भाविकांना वेळेत मदत मिळाली आणि १५ भाविकांना जीवदान मिळाले, ही संपूर्ण वाशिम जिल्ह्यासाठी अभिमानाची बाब ठरली आहे.

मंगरुळपीरसह वाशिम जिल्ह्यातून कौतुकाचा वर्षाव

शेलूबाजारसह मंगरुळपीर तालुक्यातील नागरिकांनी तसेच वाशिम जिल्ह्यातील विविध क्षेत्रातील मान्यवरांनी बचाव पथकाच्या या कार्याचे भरभरून कौतुक केले. आपत्ती व्यवस्थापनाच्या क्षेत्रात ग्रामीण भागातून तयार झालेले हे पथक पंढरपूरसारख्या मोठ्या धार्मिक यात्रेत प्रत्यक्ष सहभागी होऊन भाविकांच्या सुरक्षेसाठी काम करत असल्याने या कामगिरीला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.

ग्रामीण भागातील युवकांनी संघटितपणे प्रशिक्षण घेऊन आपत्तीच्या प्रसंगी समाजाच्या मदतीला धावून जाण्याची ही भावना निश्चितच प्रेरणादायी असल्याचे नागरिकांकडून सांगण्यात येत आहे.

पंढरपूरच्या सेवेतून वाशिमच्या नावाला नवी ओळख

आषाढी वारीच्या काळात पंढरपूरमध्ये देशभरातून येणाऱ्या लाखो भाविकांच्या सुरक्षिततेसाठी वाशिम जिल्ह्यातील बचाव पथकाने केलेले कार्य जिल्ह्याच्या सामाजिक बांधिलकीचे दर्शन घडविणारे ठरले आहे. धार्मिक यात्रेत सेवा बजावताना पथकाने केवळ बचावकार्य केले नाही, तर ‘मानवसेवा हीच खरी जनसेवा’ हा संदेशही प्रत्यक्ष कृतीतून दिला.

संकट कोणतेही असो, मदतीचा हात पुढे करण्याची तयारी, प्रशिक्षणाचा योग्य वापर, प्रशासनाशी समन्वय आणि प्रसंगी स्वतःचा जीव धोक्यात घालून इतरांचे प्राण वाचविण्याची जिद्द या गुणांमुळे स्वामी विवेकानंद आपत्ती व्यवस्थापन बचाव पथकाने आपली वेगळी ओळख निर्माण केली आहे.

पंढरपूरच्या चंद्रभागा नदीत धावून जाऊन भाविकांचे प्राण वाचविणाऱ्या या वीर बचाव पथकातील प्रत्येक सदस्याला वाशिम जिल्ह्यातील नागरिकांकडून मनःपूर्वक सलाम व्यक्त करण्यात येत आहे.

सोलापूर जिल्हा प्रशासनाचा विशेष सन्मान, वाशिम जिल्हा प्रशासनाचा गौरव आणि जनतेकडून मिळालेली कौतुकाची थाप ही या पथकाच्या कार्याची खरी पावती ठरली आहे.

सेवा हीच साधना…
कर्तव्य हीच ओळख…
जनतेची सुरक्षा हाच सर्वोच्च धर्म…
आणि ‘सेवा परमो धर्मः’ हीच या वीर बचाव पथकाची कार्यप्रेरणा!

पंढरपूरच्या चंद्रभागेच्या तीरावर बजावलेल्या या सेवेतून निर्माण झालेली प्रेरणा भविष्यातही आपत्ती व्यवस्थापन क्षेत्रात अनेक युवकांना समाजसेवेसाठी पुढे येण्याची प्रेरणा देईल, असा विश्वास व्यक्त होत आहे.