“घडीभर थांब गड्या, ऐकत्याची हाक रं…
लई अवघड आहे रे गड्या, समजून घ्या या माय-बापाला…”
लेखक : सुधाकर चौधरी
कुणाच्याही भावना दुखावण्याचा माझा उद्देश नाही.
कुणावर आरोप करण्यासाठी, कुणाला दोषी ठरवण्यासाठी किंवा कोणाच्या कुटुंबाकडे बोट दाखवण्यासाठी हा लेख नाही.
हा लेख आहे… एका वेदनेचा.
हा लेख आहे… एका अनुभूतीचा.
आणि हा लेख आहे…
त्या आई-बापांसाठी, ज्यांनी आपल्या लेकरांसाठी आयुष्यभर स्वतःला झिजवलं; पण म्हातारपणी त्यांच्याच आयुष्यात एकटेपणा आला.
कधी कधी एखादा प्रसंग मनाला इतका भिडतो की, तो विसरणं शक्य होत नाही.
असाच एक प्रसंग ओंकारेश्वर येथे माझ्या आयुष्यात आला.
माझ्यासोबत माझे मित्र प्रा. नंदकिशोर गोरे सर होते.
तेथे एका सरदारजी दांपत्याची भेट झाली.
वय झालेलं…
चेहऱ्यावर आयुष्यभराच्या कष्टांच्या खुणा…
केस पांढरे झालेले…
पण हातात चहाचा व्यवसाय!
सहजच त्या बाबूजींना मी विचारलं—
“बाबूजी, या वयातही हा व्यवसाय कशासाठी करता?”
प्रश्न साधा होता…
पण त्या प्रश्नाचं उत्तर ऐकताना मनाचा थरकाप उडाला.
त्यांनी आयुष्यातील सुख-दुःख सांगितलं.
मुलांना वाढवताना केलेले कष्ट सांगितले.
मुलांसाठी केलेले त्याग सांगितले.
मुलांना मोठं करण्यासाठी स्वतःच्या इच्छा कशा मारल्या, हे सांगितलं.
आणि मग जेव्हा मुलांबद्दल बोलू लागले…
तेव्हा त्यांच्या आवाजातली वेदना शब्दांपेक्षा मोठी होती.
त्यांच्या डोळ्यांत एक प्रश्न होता…
“ज्यांच्यासाठी आम्ही आयुष्यभर जगलो…
त्यांना आमची गरज कधी संपली?”**
त्या क्षणी मला जाणवलं—
आई-बाप मुलांना मोठं करताना कधी विचारत नाहीत,
“तू मोठा झाल्यावर मला सांभाळशील का?”
मग मुलं मोठी झाल्यावर आई-बापाच्या प्रेमाचा हिशोब का मागतात?
बाप म्हणजे घरातला CCTV… पण त्याचं रेकॉर्डिंग प्रेमाचं असतं!
बाप घरात असतो…
आणि सूचना सुरू असतात—
“लाईट बंद कर!”
“पंखा बंद कर!”
“दार लाव!”
“पैसे जपून खर्च कर!”
“उशिरा येऊ नकोस!”
“वेळेवर घरी ये!”
कधी कधी वाटतं…
हा बाप आहे की घरातला CCTV?
कधी वाटतं…
हा घरचा Income Tax Officer आहे का?
प्रत्येक गोष्टीचा हिशोब!
पण आपण हे विसरतो की…
त्या प्रत्येक सूचनेच्या मागे काळजी असते.
“लाईट बंद कर” म्हणणारा बाप वीजेचं बिलच वाचवत नसतो…
तो घराचा खर्च वाचवत असतो.
“पैसे जपून खर्च कर” म्हणणारा बाप कंजूष नसतो…
त्याला उद्याच्या दिवसाची चिंता असते.
“उशिरा येऊ नकोस” म्हणणारा बाप संशयी नसतो…
तो रात्री दरवाज्याकडे डोळे लावून बसलेला असतो.
आणि त्याचा राग?
5G पेक्षाही फास्ट!
पण त्याचा राग काही मिनिटांचा…
आणि प्रेम?
ते शेवटच्या श्वासापर्यंत!
माय म्हणजे लेकरासाठी धडधडणारं हृदय!
आणि माय?
माय म्हणजे स्वतःच्या ताटातला घास कमी करून लेकराच्या ताटात वाढणारी माया.
माय म्हणजे मुलाला ताप आला की रात्रभर जागणारी आई.
माय म्हणजे मुलाच्या चेहऱ्यावरची एक छोटीशी चिंता पाहून—
“काय झालं रे?”
असं विचारणारी नजर.
माय म्हणजे स्वतःची साडी जुनी झाली तरी लेकरासाठी नवीन कपडे घेणारी.
माय म्हणजे लेकरं कितीही मोठी झाली तरी म्हणणारी—
“माझं लेकरू…”
मुलगा कितीही मोठा झाला,
कितीही पैसा कमावला,
कितीही मोठ्या पदावर गेला…
मायसाठी तो कायम…
तिच्या कुशीतला तोच छोटासा जीव!
आणि आज काही घरांमध्ये…
आजही असंख्य मुलं आई-बापाची सेवा करतात.
त्यांना देवापेक्षा कमी मानत नाहीत.
त्यांच्या प्रत्येक गरजेची काळजी घेतात.
अशा मुलांना मनापासून मानाचा मुजरा!
पण काही घरांमध्ये…
आई-बाप जिवंत आहेत…
पण त्यांच्या आयुष्यात आपल्या मुलांसाठी वेळ नाही.
आई-बापाने मुलांना घर दिलं…
पण म्हातारपणी त्यांच्यासाठी घरात जागा कमी पडते.
त्यांनी मुलांना वेळ दिला…
पण मुलांकडे आई-बापासाठी पाच मिनिटं नसतात.
त्यांनी मुलांना डॉक्टरांकडे नेलं…
आज त्यांना डॉक्टरांकडे घेऊन जाणं काहींना ओझं वाटतं.
त्यांनी मुलांच्या भविष्यासाठी आयुष्य खर्च केलं…
आज त्यांच्या वर्तमानाची काळजी घेणं काहींना जड जातं.
हा विरोधाभास नाही का?
ज्यांनी आपल्याला जगायला शिकवलं…
त्यांनाच आपण कधी कधी जगण्याची इच्छा हरवून बसायला भाग पाडतो.
“घडीभर थांब गड्या…”
अशा वेळी त्या गाण्यातील ओळी मनाला अक्षरशः भिडतात—
“घडीभर थांब गड्या… ऐकत्याची हाक रं…”
या ओळी फक्त गाण्याच्या नाहीत…
त्या एखाद्या वृद्ध आईची हाक असू शकते.
त्या एखाद्या वृद्ध बापाची हाक असू शकते.
ते आपल्याला अडवत नाहीत…
ते आपल्याकडून संपत्ती मागत नाहीत…
ते आपल्याकडून महागड्या वस्तू मागत नाहीत…
ते फक्त म्हणतात—
“घडीभर माझ्याजवळ बस रे…”
“दोन शब्द बोल रे…”
“आज कुठे गेला होतास ते सांग रे…”
“माझ्या हातात हात दे रे…”
“मला थोडा वेळ दे रे…”
पण आपण म्हणतो—
“आत्ता वेळ नाही!”
आणि एक दिवस…
तोच आई-बाप कायमचा निघून जातो.
मग आपल्याकडे वेळ असतो…
पण बोलायला आई नसते.
आपल्याकडे पैसा असतो…
पण हात पुढे करून घेणारा बाप नसतो.
आपल्याकडे मोठं घर असतं…
पण त्यात “आई” म्हणून हाक मारायला कोणी नसतं.
तेव्हा मन म्हणतं—
“घडीभर थांबलो असतो तर…!”
पण तोपर्यंत…
वेळ निघून गेलेली असते.
बापाच्या हातांकडे एकदा नीट पाहा…
त्या हातांवरच्या सुरकुत्या फक्त वयाच्या नाहीत.
त्या तुमच्या बालपणाच्या खुणा आहेत.
तुमच्या शाळेची फी आहे.
तुमच्या पुस्तकांचा खर्च आहे.
तुमच्या आजारपणाच्या रात्री आहेत.
तुमच्या लग्नाची धावपळ आहे.
तुमच्या स्वप्नांसाठी घेतलेली कर्जं आहेत.
आणि कदाचित…
स्वतःसाठी न जगलेल्या संपूर्ण आयुष्याची कहाणी आहे.
मायच्या चेहऱ्याकडेही पाहा.
त्या सुरकुत्या म्हातारपणाच्या नाहीत…
त्या तुमच्यासाठी केलेल्या त्यागाच्या स्वाक्षऱ्या आहेत.
“माझ्याकडे पैसे नाहीत…” म्हणणारा बाप
बाप अनेकदा म्हणतो—
“माझ्याकडे पैसे नाहीत.”
पण मुलाची गरज आली की कुठूनतरी पैसे आणतो.
स्वतःच्या चपला फाटल्या तरी मुलाला नवीन बूट घेऊन देतो.
स्वतःचा शर्ट जुना झाला तरी मुलाच्या कपड्यांवर तडजोड करत नाही.
स्वतःच्या औषधांपेक्षा मुलाच्या फीला प्राधान्य देतो.
आणि माय?
स्वतःच्या ताटात कमी वाढते…
पण लेकराच्या ताटात कमी पडू देत नाही.
ही असते आई-बापाची श्रीमंती!
बँकेत पैसा नसला तरी…
हृदयात लेकरांसाठी अमाप संपत्ती असते.
ओंकारेश्वरच्या त्या बाबूजींचा चेहरा आजही डोळ्यासमोर आहे…
मी आणि प्रा. नंदकिशोर गोरे सर त्यांच्यासमोर बसलो होतो.
बाबूजी बोलत होते…
आणि आम्ही ऐकत होतो.
पण काही क्षण असे आले…
की शब्द ऐकू येत होते,
पण मन आतून रडत होतं.
ज्या मुलांना त्यांनी हात धरून चालायला शिकवलं…
तेच आज त्यांच्या हाताला धरायला तयार नाहीत.
ज्यांच्यासाठी त्यांनी स्वतःच्या इच्छा मारल्या…
तेच कधी कधी त्यांच्या इच्छांचा विचार करत नाहीत.
ज्यांना त्यांनी आयुष्य दिलं…
त्यांच्याकडून म्हातारपणी फक्त थोडीशी साथ अपेक्षित होती.
पण तीही जर मिळाली नाही तर?
मग आई-बाप कुठे जातात?
चहाची टपरी उभी करतात…
कष्ट करतात…
स्वतःच्या हाताने पोट भरतात…
आणि तरीही मुलांबद्दल वाईट बोलत नाहीत.
कारण…
आई-बाप मुलांवर नाराज होऊ शकतात…
पण मुलांचं वाईट कधीच चिंतू शकत नाहीत!
मुलांनो… अजूनही वेळ गेलेली नाही!
तुमची माय जिवंत असेल तर…
आजच तिच्या जवळ बसा.
तुमचा बाप जिवंत असेल तर…
आजच त्याचा हात हातात घ्या.
विचारा—
“बाबा, कसे आहात?”
“आई, काही हवं आहे का?”
कदाचित ते म्हणतील—
“काही नको रे…”
पण त्या “काही नको”मध्ये…
त्यांचं संपूर्ण आयुष्य दडलेलं असतं.
त्यांना तुमचे लाखो रुपये नकोत.
त्यांना मोठ्या भेटवस्तू नकोत.
त्यांना तुमची मालमत्ता नको.
त्यांना फक्त…
तुमचा वेळ हवा आहे.
तुमचा आदर हवा आहे.
तुमची दोन प्रेमाची वाक्यं हवी आहेत.
आणि सर्वात महत्त्वाचं—
“आम्ही तुमच्यासाठी अजूनही महत्त्वाचे आहोत”
ही जाणीव त्यांना हवी आहे.
आई-बापाच्या मृत्यूनंतर प्रेम दाखवणं सोपं आहे…
फोटोला हार घालता येतो.
मोठमोठे श्रद्धांजली संदेश लिहिता येतात.
सोशल मीडियावर भावनिक पोस्ट टाकता येते.
डोळ्यांत अश्रू आणता येतात.
पण…
आई-बाप जिवंत असताना त्यांच्या जवळ बसणं ही खरी श्रद्धांजली आहे.
त्यांच्या पायाला हात लावणं ही खरी संस्कृती आहे.
त्यांचं म्हणणं ऐकून घेणं ही खरी माणुसकी आहे.
त्यांना वेळ देणं ही खरी सेवा आहे.
कारण…
मृत्यूनंतर केलेली सेवा आई-बापाला जाणवत नाही;
पण जिवंतपणी दिलेला प्रेमाचा एक क्षण त्यांच्या आयुष्याला अर्थ देतो.
एकदा स्वतःला हा प्रश्न विचारा…
तुम्ही लहान होता तेव्हा…
रात्री रडल्यावर कोण उठलं?
माय!
शाळेची फी भरण्यासाठी कोण धावलं?
बाप!
तुम्ही आजारी पडल्यावर कोण रडलं?
माय!
तुम्ही अपयशी झाल्यावर कोण म्हणालं—
“काही हरकत नाही, पुन्हा प्रयत्न कर!”
बाप!
तुम्ही यशस्वी झाल्यावर सगळ्यात जास्त आनंद कोणाला झाला?
माय-बापाला!
मग आज…
त्यांचे केस पांढरे झालेत,
पाय थरथरतात,
डोळ्यांना कमी दिसतं,
कानांना कमी ऐकू येतं…
तेव्हा त्यांना आपली गरज आहे की नाही?
आई-बाप ओझं नसतात… ते आपल्या आयुष्याची मुळं असतात!
झाड कितीही मोठं झालं,
त्याची फांदी कितीही दूर गेली,
फळं कितीही आली…
तरी त्याची मुळं जमिनीतच असतात.
मुळं कापून झाड जिवंत राहत नाही.
तसंच…
आई-बापापासून तुटून माणूस मोठा होऊ शकतो;
पण पूर्ण होऊ शकत नाही!
शेवटचं एक सांगायचं आहे…
आई-बापाला जपणं हा त्यांच्यावर केलेला उपकार नाही.
तो आपल्या जन्माचा ऋण फेडण्याचा छोटासा प्रयत्न आहे.
त्यांनी आपला हात धरून आपल्याला चालायला शिकवलं…
आज त्यांचा हात धरून त्यांना चालवण्याची वेळ आपली आहे.
त्यांनी आपल्याला बोलायला शिकवलं…
आज त्यांच्या शांततेतलं दुःख ऐकण्याची वेळ आपली आहे.
त्यांनी आपल्या स्वप्नांसाठी आयुष्य खर्च केलं…
आज त्यांच्या उरलेल्या आयुष्यात थोडं सुख भरण्याची वेळ आपली आहे.
म्हणून…
घडीभर थांबा गड्यांनो…
आईची हाक ऐका…
बापाच्या डोळ्यांत डोकावून पाहा…
कदाचित ते काही मागणार नाहीत.
पण त्यांच्या मनात एकच इच्छा असेल—
“माझं लेकरू माझ्याजवळ दोन क्षण बसावं…”
आणि त्या क्षणी पुन्हा त्या गाण्याच्या ओळी आठवा—
“घडीभर थांब गड्या… ऐकत्याची हाक रं…
लई अवघड आहे रे गड्या… समजून घ्या या माय-बापाला…”
कारण…
उद्या तुमच्याकडे वेळ असेल,
पैसा असेल,
मोठं घर असेल,
गाडी असेल,
सगळं काही असेल…
पण जर माय-बाप नसतील तर…
“आई…” म्हणण्यासाठी माय नसेल,
“बाबा…” म्हणण्यासाठी बाप नसेल!
म्हणून आई-बाप जिवंत असतील तर…
त्यांना जपा.
त्यांच्याशी बोला.
त्यांच्या जवळ बसा.
त्यांचा हात हातात घ्या.
त्यांना हसवा.
त्यांना सांगा—
“आई… बाबा…
तुम्ही आमच्यासाठी ओझं नाही.
तुम्हीच आमच्या आयुष्याची ताकद आहात!”**
आणि शेवटी…
माय-बापाला जपण्यासाठी मृत्यूची वाट पाहू नका…
जिवंतपणीच त्यांच्या आयुष्याला प्रेमाने भरून टाका!**
कारण आई-बाप गेले की घर उरतं…
पण “घरपण” हरवतं!
आई-बाप गेले की संपत्ती उरते…
पण श्रीमंती हरवते!
आई-बाप गेले की आठवणी उरतात…
पण “हाक मारण्याचा अधिकार” कायमचा हरवतो!
म्हणून…
घडीभर थांबा गड्या… आई-बापाची हाक ऐका!
— लेखक : सुधाकर चौधरी
9421151173
0 Comments