माणूस मेल्यावर नातेवाईक जागे होतात; जिवंतपणी मात्र वेळ नसतो!

शेवटच्या दर्शनासाठी हजारो रुपये खर्च करणाऱ्यांनी जिवंतपणी पाच मिनिटांचा वेळ दिला होता का?

विशेष लेख | लेखक : सुधाकर चौधरी

माणूस मरतो...

आणि त्याच क्षणी अचानक अनेक नाती जिवंत होतात!

ज्यांचा वर्षानुवर्षे फोन आलेला नसतो, त्यांचे फोन सुरू होतात.
ज्यांनी कधी घराची वाट धरलेली नसते, ते धावत येतात.
गाडी मिळाली नाही तर प्रायव्हेट गाडी केली जाते.
शेकडो किलोमीटरचा प्रवास केला जातो.

कारण एकच—

“शेवटचं तोंड बघायचं होतं...”

पण मृत्यूच्या त्या शांत चेहऱ्याला एक प्रश्न विचारता आला असता तर?

“मी जिवंत असताना कुठे होतास?”

कदाचित हा प्रश्न सर्वात मोठा असता!

जिवंत माणसाला वेळ नाही; मृत माणसासाठी मात्र संपूर्ण दिवस!

आज आपल्या समाजात एक विचित्र वास्तव दिसतं.

माणूस जिवंत असताना त्याला भेटायला वेळ नसतो.

फोन करायला वेळ नसतो.

त्याच्या अडचणी ऐकायला वेळ नसतो.

आजारी असताना दवाखान्यात घेऊन जायला वेळ नसतो.

दोन प्रेमाचे शब्द बोलायला वेळ नसतो.

पण तोच माणूस गेल्यानंतर...

अंत्ययात्रेसाठी वेळ असतो.

श्रद्धांजलीसाठी वेळ असतो.

फोटोला हार घालण्यासाठी वेळ असतो.

सोशल मीडियावर पोस्ट करण्यासाठी वेळ असतो.

हा विरोधाभास नाही का?

मृतदेहाला खांदा देणारे अनेक; जिवंतपणी आधार देणारे किती?

अंत्ययात्रेत खांदा देण्यासाठी चार खांदे सहज मिळतात.

पण जिवंत माणूस अडचणीत असताना त्याला आधार देण्यासाठी चार माणसं मिळतात का?

तो आर्थिक संकटात असताना?

तो आजारपणात असताना?

तो एकटेपणात असताना?

तो मानसिक तणावात असताना?

तो स्वतःच्या माणसांकडून दूर झालेला असताना?

तेव्हा आपण कुठे असतो?

मृत्यूनंतरची गर्दी माणसाला काही देऊ शकत नाही; जिवंतपणीची छोटीशी साथ मात्र संपूर्ण आयुष्याला उभारी देऊ शकते.

मतभेदांच्या भिंती उभ्या करताना एक गोष्ट विसरू नका—समोरचा कायमचा नसतो!

नात्यांमध्ये भांडणं होतात.

गैरसमज होतात.

अहंकार येतो.

शब्द चुकतात.

मन दुखतं.

कधी संपत्तीचा वाद होतो, कधी राजकारणाचा, कधी प्रतिष्ठेचा.

आणि मग दोन माणसं बोलणं बंद करतात.

महिने जातात...

वर्षं जातात...

दोघेही मनात म्हणतात—

“पहिला फोन त्याने करावा!”

पण नियतीला ना तुमचा अहंकार माहिती असतो, ना तुमचा हट्ट.

ती फक्त वेळ संपवते.

आणि एक दिवस बातमी येते—

“तो राहिला नाही...”

त्या क्षणी फोन करण्यासाठी नंबर असतो...

पण फोन उचलणारा माणूस नसतो!

भेटायला रस्ता असतो...

पण दार उघडणारा माणूस नसतो!

माफी मागण्यासाठी शब्द असतात...

पण ऐकणारे कान नसतात!

यापेक्षा मोठी शिक्षा कोणती?

फोटोसमोर श्रद्धांजली देण्यापेक्षा, जिवंत चेहऱ्यावर हसू आणा!

माणूस गेल्यावर आपण त्याचा फोटो लावतो.

त्याला हार घालतो.

“भावपूर्ण श्रद्धांजली” लिहितो.

आठवणी सांगतो.

पण जिवंत असताना त्याच्या चेहऱ्यावर हसू आणण्यासाठी आपण काय केलं?

त्याच्या मनातली वेदना कधी विचारली?

त्याच्या डोळ्यांतील पाणी कधी ओळखलं?

त्याच्या घरातल्या अडचणी कधी समजून घेतल्या?

मृत्यूनंतर वाहणारे अश्रू खरी माणुसकी सिद्ध करत नाहीत; जिवंतपणी पुसलेले अश्रू माणुसकी सिद्ध करतात.

“उद्या भेटू” हा शब्द कधी कधी आयुष्यभराचा पश्चात्ताप बनतो!

आपण सतत म्हणतो—

“नंतर फोन करतो.”

“उद्या भेटू.”

“वेळ मिळाला की येतो.”

“सध्या खूप काम आहे.”

पण लक्षात ठेवा...

वेळ कधीच मिळत नाही; वेळ काढावा लागतो.

मोबाईलवर तासन्तास स्क्रोल करण्यासाठी वेळ मिळतो.

निरर्थक चर्चांसाठी वेळ मिळतो.

दुसऱ्याच्या आयुष्यात डोकावण्यासाठी वेळ मिळतो.

वादासाठी वेळ मिळतो.

पण आपल्या माणसासाठी पाच मिनिटं नसतात?

एक फोन...

एक भेट...

एक मिठी...

एक प्रेमाचा शब्द...

कदाचित एवढंच त्या माणसाला हवं असतं.

आजच भेटा... उद्या कदाचित उशीर झालेला असेल!

ज्याच्याशी तुमचा अबोला आहे—बोला.

ज्याच्यावर राग आहे—माफ करा.

ज्याच्याशी गैरसमज झाला आहे—स्पष्ट बोला.

ज्याची आठवण येते—फोन करा.

ज्याला भेटायचं आहे—आजच भेटा.

कारण मृत्यूनंतर “मला त्याला एकदा भेटायचं होतं” या वाक्याला काहीच अर्थ उरत नाही.

जिवंतपणी दिलेला एक तास मृत्यूनंतरच्या हजार अश्रूंपेक्षा मौल्यवान असतो.

शेवटचा सवाल... स्वतःला विचारा!

तुमच्या आयुष्यात अशी कोणती व्यक्ती आहे, जिच्याशी तुम्ही बोलत नाही?

अशी कोणती व्यक्ती आहे, जिला तुम्ही “नंतर भेटू” म्हणत आहात?

असा कोणता राग आहे, जो तुम्ही वर्षानुवर्षे मनात घेऊन फिरत आहात?

आणि अशी कोणती व्यक्ती आहे, जिच्या मृत्यूनंतर तुम्ही अंत्ययात्रेत धावत जाल?

त्या व्यक्तीला आजच भेटा!

कारण...

**अंत्ययात्रेत सहभागी होणं ही सामाजिक जबाबदारी असू शकते;

पण जिवंतपणी माणसाच्या सुख-दुःखात सहभागी होणं—ही खरी माणुसकी आहे!**

म्हणून शेवटच्या दर्शनासाठी धावण्याची वेळ येण्यापूर्वी...

एकदा आपल्या माणसाच्या दारात जाऊन उभे राहा.

त्याला विचारा—

“कसा आहेस?”

कदाचित त्या एका प्रश्नाच्या प्रतीक्षेत त्याचं संपूर्ण मन उभं असेल.

आणि लक्षात ठेवा...

“माणूस मेल्यानंतर त्याच्या घरापर्यंत पोहोचण्यापेक्षा, तो जिवंत असताना त्याच्या मनापर्यंत पोहोचणं अधिक महत्त्वाचं आहे.”

मृत्यूनंतर गर्दी जमवू नका...
जिवंतपणी माणसं जमवा!

— सुधाकर चौधरी